Πέθανε ο Διονύσης Σαββόπουλος

Dionysis Savvopoulos has died

Mourning throughout Greece, as the great Dionysis Savvopoulos passed away at the age of 80.

Dionysis Savvopoulos, one of the most important artists and creators of his generation – a “category” in itself – has died at the age of 80.

The great artist, after being hospitalized at the “Hygeia” hospital, passed away on Tuesday evening (21/10) from a heart attack.

He was a pioneer of the school of Greek “songwriters”, that is, those artists who write, compose and at the same time sing their music, having a clear and unnegotiable view of their entire work.

These were the last three times we saw him and they will leave an indelible mark. In his eighth decade of life, he remained full of life, always ready to remember something exciting and grateful for every moment. In January 2025, we attended the presentation of Savvopoulos’ book “Why the Years Fly by” at the Concert Hall, where the composer himself spoke to us about the importance of “stories” and the way to tell them. In May, we saw him very talkative at the Benaki Museum where the legendary documentary “I am very happy, Savvopoulos” was screened for the first time. And of course, the epic of the previous summer at Rockwave in Malakasa, where we adored him once again on stage thanking us for the love of so many years.

Dionysis Savvopoulos – In life, a tireless “worker” of music

As the News247.gr tribute states, we have all dreamed and danced to Savvopoulos’ songs; timeless songs that stir the soul and touch on political and social issues. No one will forget works such as “Fortigo”, “Perivoli tou Trellou”, “Mballo”, “Vromiko chomidi”, “Rezerva” and “Trapezakia exo”.

And for those of us who were lucky enough to have seen him live, nothing is accidental. In addition to everything else, he was a talented performer, who enchanted the audience with his brio and vitality. The best storyteller of his own “fairy tales”.

On stage, an eternal teenager, in life, a tireless “worker” of music. The secrets of his youth are found in his songs, in his honest lyrics, but also in his collaborations with important names in the Greek music scene.

Life, an uphill climb full of songs

Dionysis Savvopoulos was born in Thessaloniki on December 2, 1944. With roots in Constantinople and Philippopolis, he was exposed to a wide range of influences from the East at a young age.

In 1963, he moved to Athens and although he began studying at the Law School of Thessaloniki, he very quickly realized that his path in life was one. The tireless pursuit of music.

The young Savvopoulos hitchhiked, until at some point he found himself in Athens, alone, without acquaintances and with an almost empty wallet. Already from the first vinyl he released, he experienced success as a musician and soon became very popular in Greece, but also abroad. He had combined the music of American legends, such as Bob Dylan and Frank Zappa, with Macedonian folk music.

In an earlier interview, in the context of his collaboration with Domna Samiou, he had stated: “I think the most important thing in folk song is this moral lesson it gives us. In other words, folk song teaches us that songs are written to express ourselves and not to be successful, not to be a success. This is what I think is its most serious point. But I don’t say it so dryly. It gives it in a very charming way” (ERT, 1977).

Manos Hadjidakis had said about Savvopoulos to Lefteris Papadopoulos: “I consider Savvopoulos the most important representative of your generation that succeeded ours! Savvopoulos, in all the years he has existed, has already created his own personal history. Savvopoulos did not come to Athens simply by making a nice little song. Savvopoulos came carrying a personal mythology, which is a combination of origin (Macedonia), a climate of the era in which he lived and became young, and a poetic climate from a group of poets from Thessaloniki who emerged.

Of course, with all this he could have become simply a provincial artist. But he became a national artist. This is his great talent. At the same time, he shaped a life according to his music. These are all very important things.”

Savvopoulos’ appearance on the musical scene coincides with a flurry of upheavals across the globe. Nikos Anagnostakis writes characteristically: “…shortly after the mid-1960s, youth was changing, as was their attitude towards power. They were now informed about global problems, about Vietnam, May 1968, about Woodstock, about the uprising at Berkeley University, and in combination with the Greek dictatorship, an accumulation of emotions was created that was looking for a way out.

The youth were now educated, cultured. They saw good films at ‘Alkyonida’ and ‘Studio’, good theater, they listened to remarkable foreign songs by Bob Dylan and Joan Baez, with sophisticated and meaningful lyrics. This, then, youth, with its unconventionality, is anxiously seeking some other lyrical and musical representation, directly proportional to its concerns and expectations”. And then Savvopoulos appears.

His “rich” career began in 1964 and he was politically active throughout his life, making, among other things, appearances in nightclubs with Maria Farantouri and Manos Loizos. During the Junta he was imprisoned twice for his political beliefs, in 1967.

In prison he writes songs

During the Junta, Dionysis Savvopoulos openly expressed his leftist beliefs and for this he was imprisoned twice – in August and September 1967. In prison, where he stayed for about forty days, he was tortured severely and spent many hours in solitary confinement. He himself had said: “I have been in a cell for a very long time. Of course I may have been cramped, but a light inside me was writing songs. […] The crampedness or the confinement did not affect me, I was flying within myself”.

The song “Demosthenous Lexis” was written there and its first title was “March for a meteor prisoner”. “Demosthenous Lexis” was intended for Stelios Kazantzidis, but he ultimately did not perform it, and perhaps… for good, because Savvopoulos gave us a soulful interpretation, singing the lyrics: “And if I get out of this prison, no one will wait for me/the streets will be empty and my state more foreign/the cafes will all be closed and my friends are foreigners/the wind will carry me away even if I get out of this prison.”

There were many stages in his life and many images that found their way into his songs. He traveled a lot, in Greece, the Balkans, the Mediterranean, Northern Europe, Japan, Canada and the USA. He wrote music for the theater and for Epidaurus, as well as for cinema (winning a music award for Pantelis Voulgaris’ film “Happy Day” in 1976, which he refused to accept).

In 1997, Dionysis Savvopoulos created the album “Hotel” with twelve songs and having an all-star band by his side, consisting of Yannis Spathas (guitars and mandolin), Stavros Lantsias (keyboards and percussion), Gioti Kiourtsoglou (bass), and on their vocals: Vasilis Papakonstantinou, Orpheus Peridis, Alkinoos Ioannidis, Nikos Portokaloglou, Argyris Bakirtzi, Nikos Ziogalas, Eleni Tsaligopoulou, Lavrentis Machairitsa, Dionysis Tsaknis, etc.). The album “welcomed” among others Lucio Dalla, Nick Cave, Ian Anderson, Van Morrison, Steve Winwood and of course Lou Reed.

In 1986-1987 he presented the legendary television show entitled “Long Live the Greek Song”. Dionysis Savvopoulos published books with lyrics, scores and texts, while in December 2003 a compendium of all his lyrics was published, as well as two books dedicated to his life and work, by Kostas Bliatkas and Dimitris Karampelas.

*** Πέθανε ο Διονύσης Σαββόπουλος

Θρήνος σε όλη την Ελλάδα, καθώς έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 80 ετών ο τεράστιος Διονύσης Σαββόπουλος.

Πέθανε σε ηλικία 80 ετών ο Διονύσης Σαββόπουλος, ένας από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες και δημιουργούς της γενιάς του – μία “κατηγορία” από μόνος του.

Ο σπουδαίος καλλιτέχνης, ύστερα από νοσηλεία στο νοσοκομείο “Υγεία”, έφυγε το βράδυ της Tρίτης (21/10) από ανακοπή καρδιάς.

Υπήρξε πρωτεργάτης της σχολής των Ελλήνων “τραγουδοποιών”, των καλλιτεχνών εκείνων δηλαδή που γράφουν, συνθέτουν και παράλληλα τραγουδούν τη μουσική τους, έχοντας μία ξεκάθαρη και αδιαπραγμάτευτη ματιά πάνω στο σύνολο του έργο τους.

Τρεις ήταν οι τελευταίες φορές που τον είδαμε και θα αφήσουν ανεξίτηλο το στίγμα τους. Στην όγδοη δεκαετία της ζωής του παρέμενε γεμάτος ζωή, πάντα έτοιμος να θυμηθεί κάτι συναρπαστικό και ευγνώμων για την κάθε στιγμή. Τον Ιανουάριο του 2025 βρεθήκαμε στην παρουσίαση του βιβλίου «Γιατί τα χρόνια τρέχουν χύμα» του Σαββόπουλου στο Μέγαρο Μουσικής, όπου ο ίδιος ο μουσικοσυνθέτης μάς μίλησε για τη σημασία που έχουν οι “ιστορίες” και ο τρόπος να τις λες. Τον Μάιο τον είδαμε λαλίστατο στο Μουσείο Μπενάκη όπου προβλήθηκε για πρώτη φορά το θρυλικό ντοκιμαντέρ «Χαίρω πολύ, Σαββόπουλος». Και φυσικά το έπος του προηγούμενου καλοκαιριού στο Rockwave στη Μαλακάσα, όπου τον λατρέψαμε για άλλη μια φορά πάνω στη σκηνή να μας ευχαριστεί για την αγάπη τόσων χρόνων.

Διονύσης Σαββόπουλος – Στη ζωή ένας ακούραστος “εργάτης” της μουσικής

Όπως αναφέρει και το αφιέρωμα του News247.gr, όλοι έχουμε ονειρευτεί και χορέψει με τα τραγούδια του Σαββόπουλου· τραγούδια διαχρονικά, που κεντρίζουν το θυμικό και αγγίζουν ζητήματα πολιτικά και κοινωνικά. Κανείς δεν πρόκειται να ξεχάσει έργα όπως το “Φορτηγό”, το “Περιβόλι του Τρελλού”, τον “Μπάλλο”, το “Βρώμικο ψωμί”, τη “Ρεζέρβα” και τα “Τραπεζάκια έξω”.

Και για όσους από εμάς είχαμε την τύχη να τον έχουμε δει live, τίποτα τελικά δεν είναι τυχαίο. Εκτός όλων των άλλων, ήταν ένας ταλαντούχος περφόρμερ, που μάγευε το κοινό με το μπρίο και τη ζωντάνια του. Ο καλύτερος αφηγητής των δικών του “παραμυθιών”.

Στη σκηνή ένας αιώνιος έφηβος, στη ζωή ένας ακούραστος “εργάτης” της μουσικής. Τα μυστικά της νεότητάς του βρίσκονται στα τραγούδια του, στους ειλικρινείς στίχους, αλλά και στις συνεργασίες του με σημαντικά ονόματα της ελληνικής μουσικής σκηνής. 

Η ζωή, μια ανηφόρα γεμάτη τραγούδια

Ο Διονύσης Σαββόπουλος γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη στις 2 Δεκεμβρίου 1944. Έχοντας ρίζες από την Κωνσταντινούπολη και την Φιλιππούπολη δέχτηκε σε νεαρή ηλικία ένα ευρύ φάσμα επιρροών από την Ανατολή.

Το 1963 μετακόμισε στην Αθήνα και αν και ξεκίνησε να φοιτά στην Νομική Σχολή Θεσσαλονίκης, πολύ γρήγορα κατάλαβε ότι ο δρόμος της ζωής του είναι ένας. Η ακάματη ενασχόληση με τη μουσική.

Ο νεαρός Σαββόπουλος έκανε οτοστόπ, ώσπου κάποια στιγμή βρέθηκε στην Αθήνα, μόνος, χωρίς γνωριμίες και με σχεδόν άδειο πορτοφόλι. Ήδη από το πρώτο βινύλιο που κυκλοφόρησε γνώρισε επιτυχία ως μουσικός και σύντομα έγινε πολύ δημοφιλής στην Ελλάδα, αλλά και στο εξωτερικό. Είχε συνδυάσει τη μουσική Αμερικανών θρύλων, όπως του Μπομπ Ντίλαν και του Φρανκ Ζάπα, με τη μακεδονική λαϊκή μουσική.

Σε παλαιότερη συνέντευξή του, στο πλαίσιο συνεργασίας με τη Δόμνα Σαμίου είχε δηλώσει: “Εγώ νομίζω το πιο σπουδαίο πράγμα στο δημοτικό τραγούδι είναι αυτό το μάθημα ήθους που μας δίνει. Δηλαδή το δημοτικό τραγούδι μας μαθαίνει ότι τα τραγούδια γράφονται για να εκφραζόμαστε κι όχι για να κάνουμε επιτυχία, όχι δηλαδή να κάνουμε σουξέ. Αυτό είναι το πιο σοβαρό του νομίζω. Αλλά αυτό όχι έτσι ξερά που το λέω. Αυτό το δίνει με ένα τρόπο πάρα πολύ γοητευτικό” (ΕΡΤ, 1977).

Ο Μάνος Χατζιδάκις είχε πει για τον Σαββόπουλο στον Λευτέρη Παπαδόπουλο: “Θεωρώ τον Σαββόπουλο τον σημαντικότερο εκπρόσωπο της γενιάς σου που διαδέχτηκε τη δική μας! Ο Σαββόπουλος, στα τόσα χρόνια που υπάρχει, έχει ήδη δημιουργήσει την προσωπική του ιστορία. Ο Σαββόπουλος δεν κατέβηκε στην Αθήνα φτιάχνοντας απλώς ένα ωραίο τραγουδάκι. Ο Σαββόπουλος κατέβηκε κουβαλώντας μια προσωπική μυθολογία, η οποία είναι συνδυασμός καταγωγής (Μακεδονία), ενός κλίματος της εποχής που έζησε και έγινε νέος κι ενός κλίματος ποιητικού από μια ομάδα ποιητών της Θεσσαλονίκης που βγήκε.

Μπορεί, βέβαια, με όλ’ αυτά να γινόταν απλώς ένας επαρχιακός καλλιτέχνης. Έγινε όμως πανελλαδικός. Αυτό είναι το μεγάλο ταλέντο του. Συγχρόνως, διαμόρφωσε μια ζωή σύμφωνα με τη μουσική του. Αυτά όλα είναι πολύ σημαντικά πράγματα”.

Η εμφάνιση του Σαββόπουλου στο μουσικό προσκήνιο συμπίπτει με ένα καταιγισμό ανατροπών σε όλο τον πλανήτη. Γράφει χαρακτηριστικά ο Νίκος Αναγνωστάκης: «…λίγο μετά τα μέσα της δεκαετίας του ’60, η νεολαία άλλαζε, όπως και η στάση της απέναντι στην εξουσία. Πληροφορείται πλέον για τα παγκόσμια προβλήματα, για το Βιετνάμ, τον Μάη του ’68, για το Γούτστοκ, για την εξέγερση στο πανεπιστήμιο του Berkeley, και σε συνδυασμό με την ελληνική δικτατορία δημιουργείται μια συσσώρευση συναισθημάτων που ψάχνει διέξοδο.

Η νεολαία είναι πλέον μορφωμένη, καλλιεργημένη. Βλέπει καλές ταινίες στην ‘Αλκυονίδα’ και στο ‘Studio’, καλό θέατρο, ακούει αξιόλογα ξένα τραγούδια από τον Bob Dylan, την Joan Baez, με στίχο ψαγμένο και πολυσήμαντο. Αυτή, λοιπόν, η νεολαία, με την αντισυμβατικότητα που τη διακρίνει, ζητάει εναγωνίως κάποια άλλη στιχουργική και μουσική εκπροσώπηση, ευθέως ανάλογη με τις ανησυχίες και τις προσδοκίες της”. Και τότε εμφανίζεται ο Σαββόπουλος.

Η “πλούσια” σταδιοδρομία του ξεκίνησε το 1964 και υπήρξε πολιτικά ενεργός σε όλη τη ζωή του, κάνοντας, μεταξύ άλλων, εμφανίσεις σε νυχτερινά κέντρα μαζί με τη Μαρία Φαραντούρη και τον Μάνο Λοΐζο. Κατά τη διάρκεια της Χούντας φυλακίστηκε δύο φορές για τις πολιτικές του πεποιθήσεις, το 1967. 

Στη φυλακή γράφει τραγούδια

Κατά τη διάρκεια της Χούντας, ο Διονύσης Σαββόπουλος εξέφραζε ανοιχτά τις αριστερές του πεποιθήσεις και για αυτό φυλακίστηκε δύο φορές – τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο του 1967. Στη φυλακή, όπου έμεινε για περίπου σαράντα ημέρες βασανίστηκε σκληρά και πέρασε πολλές ώρες στην απομόνωση. Ο ίδιος είχε πει: “Έχω μείνει σε ένα κελί για πάρα πολύ καιρό. Μπορεί βέβαια να ήμουν στενεμένος, αλλά ένα φως μέσα μου έγραφε τραγούδια. […] Δεν με επηρέασε η στενότης ή ο περιορισμός, πετούσα μέσα μου”.

Το τραγούδι “Δημοσθένους λέξις” γράφτηκε εκεί και ο πρώτος του τίτλος ήταν “Εμβατήριο για μετέωρο φυλακισμένο”. Η “Δημοσθένους λέξις” προοριζόταν για τον Στέλιο Καζαντζίδη, που όμως τελικά δεν το ερμήνευσε και ίσως … για καλό, γιατί ο ο Σαββόπουλος μας έδωσε μία ερμηνεία ψυχής, τραγουδώντας τους στίχους: “Κι αν βγω απ’ αυτή τη φυλακή κανείς δε θα με περιμένει/οι δρόμοι θα ‘ναι αδειανοί κι η πολιτεία μου πιο ξένη/τα καφενεία όλα κλειστά κι οι φίλοι μου ξενιτεμένοι/αέρας θα με παρασέρνει κι αν βγω απ’ αυτή τη φυλακή”.

Πολλοί οι σταθμοί στη ζωή του και πολλές οι εικόνες που βρήκαν το δρόμο τους στα τραγούδια του. Ταξίδεψε πολύ, στην Ελλάδα, στα Βαλκάνια, στη Μεσόγειο, τη Βόρεια Ευρώπη, την Ιαπωνία, στον Καναδά και στις Η.Π.Α. Έγραψε μουσική για το θέατρο και για την Επίδαυρο, αλλά και για τον κινηματογράφο (παίρνοντας βραβείο μουσικής για την ταινία του Παντελή Βούλγαρη “Happy Day” το 1976, το οποίο όμως αρνήθηκε να παραλάβει).

Το 1997 ο Διονύσης Σαββόπουλος δημιουργεί το άλμπουμ “Ξενοδοχείο” με δώδεκα τραγούδια και έχοντας δίπλα του μια all star μπάντα, απαρτιζόμενη από τον Γιάννη Σπάθα (κιθάρες και μαντολίνο), τον Σταύρο Λάντσια (πλήκτρα και κρουστά), τη Γιώτη Κιουρτσόγλου (μπάσο), και στα φωνητικά τους: Βασίλη Παπακωνσταντίνου, Ορφέα Περίδη, Αλκίνοο Ιωαννίδη, Νίκο Πορτοκάλογλου, Αργύρη Μπακιρτζή, Νίκο Ζιώγαλα, Ελένη Τσαλιγοπούλου, Λαυρέντη Μαχαιρίτσα, Διονύση Τσακνή, κ.ά.). Στον δίσκο “υποδέχθηκε” μεταξύ άλλων τον Lucio Dalla, τον Nick Cave, τον Ian Anderson, τον Van Morrison, τον Steve Winwood και φυσικά τον Lou Reed.

Το 1986-1987 παρουσίαζε τη θρυλική τηλεοπτική εκπομπή με τίτλο “Ζήτω το ελληνικό τραγούδι”. Ο Διονύσης Σαββόπουλος εξέδωσε βιβλία με στίχους, παρτιτούρες και κείμενα, ενώ το τον Δεκέμβριο του 2003 κυκλοφόρησε επιτομή του συνόλου των στίχων του, καθώς και δύο βιβλία, αφιερωμένα στη ζωή και στο έργο του, από τον Κώστα Μπλιάτκα και τον Δημήτρη Καράμπελα.

Πηγή: Sport 24.gr